Ngũ Hành Sơn là một cụm 5 hòn núi ở cách thành phố Ðà Nẫng
chừng 5 cây số về phía Ðông Nam trên một bãi cát mênh mông
gần bờ biển, thuộc làng Hoà Khuê, ấp Sơn Thủy, huyện Hòa
Vang, tỉnh Quảng Nam. Cụm núi này có 5 hòn mang tên: hòn Kim, hòn
Mộc, hòn Thủy, hòn Hỏa, hòn Thổ. Từ trước đến nay, người
ta đặt cho nhóm núi này nhiều tên. Người Việt đặt tên nó là
Ngũ Chỉ là năm ngón tay vì từ trên không nhìn xuống thì thấy như
năm ngón tay ấn xuống đất, người dân Quảng Nam thì gọi nó là
Núi Non Nước, và người Pháp ghi trên bản đồ địa dư và đặt
tên nó là Núi Cẩm Thạch, và danh từ Ngũ Hành Sơn là do Vua Minh
Mạng đặt cho nó.
Người Chàm lúc còn cai trị phần đất Quảng Nam đã giải thích
5 hòn núi này là do vỏ trứng của Thần Kim Quy (rùa vàng) sinh ra
do một ẩn sĩ sống giữa bãi cát mênh mông thuật lại. Một hôm
thấy Nữ Thần Naga mang cho một cái trứng, để thần Kim Quy cất
giữ từ phía sông Ðà Nẵng để trừ khử sự quấy nhiễu của
ma quái rồi Thần Kim Quy cho ẩn sĩ một cái móng rùa thì trứng này
trở thành to lớn một cách kỳ dị.
Thế rồi một hôm, sau giấc ngủ say, ông lão tỉnh mộng bỗng
thấy một thiếu nữ từ trong trứng bước ra, các vỏ trứng nứt
ra trở thành 5 trái núi tức là Ngũ Hành Sơn. Vua Chàm nghe câu
chuyện ấy cưới thiếu nữ làm vợ, còn ân sĩ kia cưỡi Kim Quy
biến lên trời
***
Khi nói đến Ngũ Hành Sơn, nhiều người hay liên tưởng đến Ngũ
Hành Sơn đã nói trong truyện Tây Du Ký gồm 5 ngọn núi đè Tôn
Ngộ Không ở đầu và hai tay hai chân do Ðức Quan Âm trừng phạt
vì tội ngạo mạn đã quấy nhiễu Thiên Cung nên có danh là Tề
Thiên Ðại Thánh, trên có dán đạo bùa lục tự Ðại Minh Chơn Ngôn
( Án Ma Ni Bát Mê Hồng ) cho đến khi Hòa Thượng Huyền Trang đi
thỉnh kinh ở Thiên Trúc ngang qua Ngũ Hành Sơn được Tôn Ngộ Không
kêu cứu, nên Ðường Huyền Trang đã cầu xin Ðức Quan Âm tha
tội cho Tề Thiên để y đi theo bảo hộ Ðường Tăng trên đường
đi Ấn Ðộ. Ngũ Hành Sơn này là cụm núi 5 hòn ở miền Tây Trung
Quốc trong dãy Ngũ Ðài Sơn và Trường Bạch Sơn.
Theo địa chất học, thì người ta cho là các hòn đảo ở gần
bờ biển do tác dụng của thủy triều phù sa bồi đắp, nối
liền với lục địa va` mài dũa mãi vào những núi này bị nước
mưa và khí hậu tác dụng xói mòn tạo ra những hang động và hình
thù kỳ dị làm cho những hòn núi có những sắc thái đặc thù
của nó khiến ta liên tưởng đến bàn tay sắp đặt huyền diệu
của Tạo Hóa. Trong thời kỳ người Chàm còn ngự trị ở vùng đất
này, họ đã dùng nơi đây làm một trung tâm sùng bái theo tín ngưỡng
của họ mà ngày nay còn lưu lại một di tích qua những tượng
thần bằng đá, những đền tháp và hình tượng khắc trong vách
đá trên các vách của Chùa Linh Ứng, trong động Huyền Không.
Sau cuộc Nam tiến dưới thời Vua Lê Thánh Tôn vào thế kỷ 15, người
Chàm bị đẩy lui vào phía Nam, Ngũ Hành Sơn từ đó được tu bổ
và xây dựng thành một thắng cảnh của nước Việt. Dưới thời
Tây Sơn, Ngũ Hành Sơn bị tàn phá nhiều, vì quân Tây Sơn nghi là
người Chàm đem vàng và của qúy cất dấu trong kho tàng ở Ngũ Hành
Sơn. Tin truyền Chúa Nguyễn Ánh có lần bị thất trận với Tây Sơn
ở Quảng Nam, Ngài đã chạy ẩn trốn ở Ngũ Hành Sơn và nhờ
một vị tiên chỉ đường thoát nạn và cứu quân sĩ khỏi đói,
vì thế sau khi lên ngôi Hoàng Ðế, Ngài phong tước cho núi này
nhất là hòn Thủy Sơn. Ðến đời Vua Minh Mạng, thì Nhà Vua đã
nhiều lần viếng Ngũ Hành Sơn, và cho xây dựng thêm chùa Tam Thai
và điện Hoa Nghiêm, đúc chuông và đúc nhiều tượng Phật và tu
sửa các chùa đền bị hư hại. Trong thời gian dưới triều Gia
Long, người ngoại quốc được phép viếng Ngũ Hành Sơn một cách
dễ dàng, nhưng qua thời Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Ðức việc
thăm viếng Ngũ Hành Sơn rất khó khăn vì chính sách bài Pháp. Qua
thời Pháp đổ quân lên cửa biển Ðà Nẵng năm 1859, việc đi
lại bị khó khăn hơn, nên những kẻ hành hương viếng cảnh ngày
một thưa dần, và Ngũ Hành Sơn trở lại tình trạng điêu tàn đổ
nát.
Ngũ Hành Sơn hay Núi Non Nước, tỉnh Quảng Nam có 5 hòn núi mang tính
chất đặc sắc tạo thành một thắng cảnh đặc biệt của đất
nước Việt Nam. Núi tuy không cao đến tuyệt vời nhưng danh tiếng
Ngũ Hành Sơn tỏa ra khắp nơi đều biết. Về mặt thiên nhiên, Ngũ
Hành Sơn đã cung ứng các nguồn mỹ cảm và siêu cảm đưa những
người du ngoạn, hay mặc khách tao nhân nhiều thích thú vui say, đầy
cảnh non xanh nước biếc. Về mặt tâm linh, cảnh Ngũ Hành Sơn làm
cho khách viếng cảnh thấm nhuần các phong thái trầm tư mặc tưởng,
tự nhiên thấy mình rũ sạch bụi trần, để đi đến cảnh thoát
khỏi vòng tục lụy, nên có câu:
Vọng Hãi Ðài vui hứng gió nhơn
Thân cuộc trần ai rũ sạch
Vân Thông động mặc dù nhẹ tách
Lạch Ðào Nguyên thắng cảnh nào hơn
Sau khi thưởng thức đầy đủ về cảnh trí thiên nhiên , du khách
sẽ dành thời gian để viếng động Tàng Hơn, động Hoa Nghiêm và
nhất là Huyền Không Ðộng. Ðộng Hoa Nghiêm đượm vẻ thanh u,
trầm lặng, gạn lọc tất cả những vọng động lăng xăng nhộn
nhịp dừng ngay trước cửa động để bước vào trong nhìn lên
một tượng Phật cao lớn hiện ra với cặp mắt lim dim từ, bi,
hỷ, xả của Ðức Ðại Bi Linh Cảm Quan Thế Âm Bồ Tát. Ðộng
Huyền Không với danh xưng bao hàm ý nghĩa huyền diệu của cái Không,
một cái Không đầy thanh tịch trang nghiêm, truyền thông bao cảm xúc
"Thường, Lạc, Ngã, Tịnh", cái Không để đạt đến Ðạo
Quả Viên Thành. Xem như vậy, thắng cảnh Ngũ Hành Sơn không
những đã dành cho du khách bốn phương một nơi thưởng ngoạn thiên
nhiên giải trí thanh tao, mà còn là nơi phước địa chung linh thường
xuất hiện các vị tiên nhân, thần thánh để cứu nhân độ
thế. Nơi đây được dành cho các bậc xuất thế chơn tu, tham
thiền nhập định, một địa điểm lý tưởng để tu tập,
chứng cao diệu quả, và cũng tại nơi đây, chí sĩ Trần Cao Vân
một nhà cách mạng uyên bác, kiên cường, trụ cột của cuộc
khởi nghĩa Duy Tân năm 1916, đã được một tiên nhân xuất hiện
điểm đạo, và truyền trao một thiên thư kỳ bí, thuyết giảng
Trung Thiên Dịch nhắm hình thành thuyết Trung Thiên Dịch là triết
thuyết chủ trương trung hòa tứ giai, nhất quán chơn truyền khai
minh điểm hóa một nền đại đạo tại Việt Nam, tổng hợp một
nền văn hóa hàm chứa tinh hoa của Tam Giáo Ðồng Nguyên.
Theo sự giải thích của các nghiên cứu sư về địa lý phong
thủy Việt Nam, thì Ngũ Hành Sơn tuy mọc gần bờ biển song được
xem như một chi nhánh của dãy Trường Sơn hùng vĩ có nhiệm vụ
quân bình giữa hai miền Nam Bắc của đất nước, quy tụ các long
mạch phát huy một nền văn hóa trên 4000 năm lịch sử. Bản đồ
Việt Nam hình chữ S, phía Bắc xòe ra như một thúng lúa, phía Nam
tỏa ra như một thúng gạo, và miền Trung cong như một đòn gánh
để gánh hai thúng hai đầu. Về sơn thủy, miền Bắc có núi Tam
Ðảo (núi Ba Vì, số 3) thuộc tỉnh Vĩnh Yên, miền Nam thì có núi
Thất Sơn (7 núi, số 7) tại tỉnh Châu Ðốc, còn Ngũ Hành Sơn (5
cụm Ngũ hành, số 5) ở tỉnh Quảng Nam thuộc vị trí trung tâm
của đất nước, với con số 5 là con số có tính chất "trung
hòa" giữa số 3 và số 7, theo phân số 3+7=10 chia 2=5, bởi
thế, qua bao biến chuyển của đất nước, qua bao nhiêu chế độ
chính trị, các nhân vật lãnh đạo đất nước đều sinh trưởng
và xuất phát từ miền Trung, từ Vua, Chúa, Tổng thống, Chủ
Tịch Nhà nước, kể cả các lãnh tụ cách mạng danh tiếng của Dân
Tộc. Với vị trí trung hòa nói trên, Ngũ Hành Sơn là nơi hội
tụ ngũ hành: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ, một phước địa chung
linh, động thiên thắng thưởng, danh lam thắng cảnh, thủy tú sơn
kỳ, nhất quán chơn truyền, đoàn kết được các lực lượng dân
tộc Việt Nam thành một khối duy nhất, không phân biệt xu hướng,
tín ngưỡng, địa phương, để đúc kết thành một nền văn hóa
nhân bản toàn diện làm phương hướng phát triển vẻ vang cho đất
nước.
Như vậy, Ngũ Hành Sơn không còn là một thắng cảnh riêng của
tỉnh Quảng Nam, của miền Trung mà còn là một thắng cảnh lịch
sử vô cùng quan trọng của đất nước Việt Nam, ảnh hưởng xâu
xa và trực tiếp đến vận mệnh của Quốc Gia Dân Tộc Việt..
